در سوگ درگذشت شگفت انگیز پرویز مشکاتیان که خوش درخشید ، ولی دولت مستعجل آمد
دکتر داریوش صفوت ص ۵

سرمقاله : پرویز پر کشید در غربت موسیقی و حوزه ص ۲

رهام سبحانی این تصنیف را در مایه ی ابوعطا و بر روی شعری از مولانا ساخته است. آهنگساز و تنظیم کننده : رهـام سـبـحـانی

خوانندگان: حسین عـلـیـشاپور، هـاله سیفی زاده

شروین مهاجر: کمانچه

نوشین پاسدار: عود

سجاد خانقاهی: سنتور

کامران منتظری: تنبک

رهام سبحانی : تار، تارباس، دف

رهام سبحانی این تصنیف را در مایه ی ابوعطا و بر روی شعری از مولانا ساخته است.

تصنیف  با تکنوازی تار رهام سبحانی در مایـه ی ابو عـطا آغاز می شود و سپس صدای عـود بـه آن اضافه می شود و در ادامه به آرامی  سازها با هم هــمـراه می شوند

رهام سبحانی در یادداشتی از احساس خود در مورد این تصنیف چنین می گوید:

هـرگز نـمی پـنـداشـتم روزی در فـراق استـاد بـزرگوار و آهـنگساز یـکـه تـاز مـوسیقی، دست بـه قـلـم برده و شکـسته آهـنگی بـنـویسـم. بـا ایـنکه یـقـیـن دارم پیشکـش کـردن آهـنگ بـه استادی که حـرف اول و آخـر را در موسیقی و آهنگسازی زده است جسارتی بـیـش نـیـست، ولـیک بـا ساختن «دلبر عیار» از میزان غم و اندوهی که سـراسـر وجـودم را فـراگـفـته انـدکـی کـاسـتـم.

روانـش شـاد

رهام سبحانی/دیماه۱۳۸۸

یادداشت حسین علیشاپور :

چندی پیش دوست عزیزم رهام سبحانی آهنگی را برای خواندن به من پیشنهاد داد. وقتی شنیدم بسیار لذت بردم و وقتی فهمیدم این آهنگ به یاد استاد مشکاتیان ساخته و نوشته و اجرا شده بسیار مشتاق تر شدم. بالاخره پس از طی کردن مشکلات فراوان این آهنگ آماده شد و برای اولین بار از طریق اینترنت در دسترس دوستان و علاقه مندان قرار گرفت.

امیدوارم با این اجرا بتوانم دین خود هر چند ناچیز را به استاد مسلم موسیقی ایران، پرویز مشکاتیان ادا کنم.

حسین علیشاپور/دیماه ۱۳۸۸

«دلبر عیّار»

یک لحظه و یک ساعت دست از تو نمیدارم

زیرا که تویی کارم زیرا که تویی بارم

جان من و جان تو گویی که یکی بودهست

سوگند بدین یک جان کز غیر تو بیزارم

رفتم بر درویشی گفتا که خدا یارت

گویی به دعای او شد چون تو شهی یارم

گرد دل من جانا دزدیده همیگردی

دانم که چه می جویی ای دلبر عیارم

مولانا

http://www.meshkatian.ir/Default.htm

مراجعه کنید

مراسم ترحیم شادروان مشکاتیان برگزار شد
استاد محمدرضا شجریان با ابراز تاسف از سفر زودهنگام پرویز مشکاتیان طی سخنان کوتاهی در مراسم ترحیم این آهنگساز فقید یاد و نام او را گرامی داشت.

به گزارش خبرنگار مهر محمدرضا شجریان سخنانش را با این رباعی خیام آغاز کرد: آنانکه محیط فضل و آداب شدند/ درجمع کمال شمع اصحاب شدند/ ره زین شب تاریک نبردند برون/ گفتند فسانه ای و در خواب شدند.

این استاد آواز که برای شرکت در این مراسم دوشنبه شب از سفر اروپا بازگشته است در ادامه به فرزندان مشکاتیان که نوه های او محسوب می شوند اشاره کرد و گفت : پرویز خانه گرم خود را با دو دسته گل نازنین گذاشت و همجوار عطار و خیام شد.

وی با اندوه بسیار این شعر را نیز قرائت کرد: ای چرخ فلک خرابی از کینه توست/ بیدادگری شیوه دیرینه توست/ ای خاک اگر سینه تو بشکافند/ بس گوهر قیمتی که در سینه توست و آنگاه از همه هنرمندان و حضار که برای تسلی خاطر این خانواده کوچک هنر گرد آمده بودند سپاسگزاری کرد.

همچنین شاهرخ تویسرکانی نویسنده و روزنامه نگار طی مقاله ای  تاثیرگذار که در این مراسم قرائت کرد به زوایایی از زندگی، افکار و آثار مشکاتیان اشاره کرد.

این مجلس با حضور اکثریت قریب به اتفاق بزرگان هنر موسیقی و خیل عظیم مشتاقان و علاقهمندان هنرموسیقی سه شنبه شب در مسجد جامع شهرک قدس برگزار شد حضورکم سابقه جمعیت در این مراسم خیابانهای اطراف مسجد را با مشکل رفت و آمد و پارک خودرو مواجه کرده بود.

عکس/ رئوف محسنی: خبرگزاری مهر

سپس شاهرخ تویسرکانی، مدیر و سردبیر نشریه فردوسی به صحنه رفت و در سخنرانی بلندی به ذکر ویژگی‌های کاری و شخصیتی زنده یاد پرویز مشکاتیان پرداخت.

گزارش همشهری‌آنلاین حاکیست استقبال از این مراسم بسیار زیاد بود و تقریبا اکثر هنرمندان نامی موسیقی درا ین مراسم حضور داشتند.

در پایان مراسم روحانی مسجد از خانواده مشکاتیان و شجریان به عنوان خانواده‌های عزادار یاد کرد و به همسر داغدار مشکاتیان،افسانه شجریان، تسلیت گفت.

از جمله هنرمندانی که خبرنگار همشهری‌آنلاین موفق به دیدن آنها شد عبارت بودند از داود گنجه‌ای، علی جهاندار، محمد موسوی، همایون خرم، محمد رضا درویشی، بهداد بابایی، داریوش پیرنیاکان، اردشیر و پشنگ کامکار، زیدالله طلوعی، مهران مهرنیا، فریدون شهبازیان، مجید درخشانی و گروهی دیگر از هنرمندان پیشکسوت و جوان.

دبیر جمعیت نیشابوری‌های مقیم مرکز با تشکر از مردم و مسئولان افزود: در ابتدای کار که بزرگان هنر با پیشنهاد دفن استاد در نیشابور مواجه شدند، نگران استقبال نیشابوریان از موضوع بودند.

قرشی افزود: به آنها اطمینان خاطر دادم که نیشابور قطب فرهنگی شرق کشور است و با تجربیات شما از سایر شهرها متفاوت تر است.

وی اضافه کرد: اکنون در مواجهه با این شخصیتها آنها نگاه خاصی به این خطه هنرپرور پیدا کرده‌اند و این مایه خوشحالی و سربلندی است.

در این مراسم حجت اشرف‌زاده از شاگردان نیشابوری نوازنده توانای سنتور ایران مشکاتیان اقدام به اجرای قطعه موسیقی به کجا چنین شتابان کرد که با همراهی کلامی حاضران مواجه شد.

همچنین حمیدرضا نوربخش از خوانندگان و دوستان نزدیک شادوران مشکاتیان به نمایندگی از خانواده مرحوم و موسیقی‌دانان ایران از زحمات به یادماندنی مردم و مسئولان نیشابور در برگزاری تشییع استاد که آن را عجیب و به یادماندنی و خارج از پیش‌بینی توصیف کرد، تقدیر به عمل آورد.

وی با اشاره به اینکه این مراسم همه را متوجه کرد که هنرمندان چقدر در دل مردم جای دارند و با تقدیراز نامه شهردار نیشابور به خانواده استاد و درخواست دفن وی در نیشابورگفت : نظم و هماهنگی امور در نیشابور بسیار بیشتر از مراسم تهران بود.

پخش کلیپ اجرای قطعه آستان جانان در دستگاه بیات ترک به آهنگسازی استاد مشکاتیان اجرا شده در سفارت ایتالیا و پخش سخنانی از این یگانه موسیقی ایرانی در مراسم مختلف چون مراسم نکوداشت که دو سال پیش برگزار شد، چنان شوری در جمع پدید آورد که از گوشه گوشه سالن، صدای گریه شنیده می‌شد.

در این مراسم علیرضا بدیع شاعر برگزیده جشنواره فجر کشور، سارا سلطانی مجری نیشابوری برنامه‌های تلویزیون و قاسم اثنی‌عشری مجری برنامه‌های فرهنگی به قرائت اشعاری در سوگ درگذشت فیروزه موسیقی ایران زمین پرداختند.

همچنین پیام تسلیت استاد احمد پژمان که هم اینک درآمریکا حضور دارد برای حضار قرائت شد.

در پایان، آئین و آوا فرزندان زنده یاد پرویز مشکاتیان با حضور در پشت تریبون و جمعی از اعضای خانواده به همراه بزرگان موسیقی با دور زدن در سالن مجموعه ورزشی رفانیر نیشابور از ابراز لطف مردم و مسئولان نیشابور، اظهار تقدیر کردند.

همچنین امروز مجلس ترحیم این موسیقیدان سترگ ایرانی از طرف خانواده استاد در هیئت علی اکبری (ع) نیشابور در دو نوبت صبح و عصر برگزار می شود.

پرویز مشکاتیان، استاد سنتور ایران، صبح روز دوشنبه سی ام شهریور به علت ایست قلبی در سن ۵۴ سالگی درگذشت.

منبع : مهر

خبر پرواز همیشگی استاد بزرگ و موسیقی‌دان جاودانه‌ی ایران باورکردنی نبود. مشکاتیان خود سیمرغ تیزپرواز موسیقی ما بود. هر بار با مضراب‌های سنگین و آبگینش به ما درس پرواز می‌داد. او خود مرغ خوش پر و بالی بود که هر بار بر تارک آسمان نوایی می‌نوشت تا همیشه و همیشه بر سینه‌ی این سقف بلند به یادگار بماند. اما ما را چه شده که این‌بار پرواز او را باور نمی‌کنیم؟ گویا تاب تحمل این پرواز برای ما غیرممکن است. مشکاتیان رفت و ما ماندیم با خلواری از آرزو. با سیلی از اندوه و با بی‌کرانی از خاطره و احساس. در این سال‌ها بزرگان بسیاری از عرصه‌ی موسیقی ایران را از دست داده‌ایم و این بار نیز موسیقی ایران چه مظلومانه با «سرو آزاد» خود وداع می‌کند. چه غمگنانه…

از چه باید گفت؟ از کدام نوا؟ از کدام خاطره و از کدام لحظه؟… از آن مضراب‌های پر و سهمگین که چون اکسیر، جان را تازه می‌کرد و روح و دل را سراسر متوجه خویش می‌ساخت و وجود انسان را سوار بر موجی از حس سرمستی ارضا می‌کرد؟ از آن روایت‌گونه‌های زلال و خالص که در پیش‌درآمدهایش روان بود و ذهن را به تفکر وامی‌داشت و غم و شادی‌هامان را همراه می‌شد و روایت‌گر؟ از آن شورهای بی‌همتای تصنیف‌ها و چهارمضراب‌ها که همان‌قدر ناگهانی بر جان‌مان می‌نشست که از دل و جان مشکاتیان بیرون می‌آمد؟ و یا از آن جواب آوازهایی کامل و یگانه که همه چیز انسان را در بر می‌گرفت و می‌کشید و می‌کشید تا ناخالصی جان را چون پوسته‌ای چروکیده و خشک از بیخ و بن جدا کند؟ و هزاران حیف و صدهزاران دریغ که مشکاتیان چه زود رفت. گویی خواست تا این خداحافظی ناگهانی‌اش تلنگری باشد بر همه‌ی ما. بر ما که گاهی هر آنچه از زیبایی و بزرگی داریم را از یاد می‌بریم. بر ما که هنرمندان‌مان را تا زمانی‌که هستند ارج نمی‌نهیم. تا هستند همه‌ی توان‌مان را برای گله‌ها و شکایت‌ها و حتی دشمنی‌ها به‌کار می‌بندیم و وقتی می‌روند صورت‌مان خیس می‌شود و همه به تکاپو می‌افتیم و چه تکاپوی دروغینی. چه اشک‌های بی‌ثمری. این درسی که مشکاتیان خواست با وداعش به ما بدهد نباید بی‌ثمر بماند. باید بزرگان را از عمق جان ارج نهیم. اگر گاهی اختلاف‌نظری هم با آنها داریم چرا باید آن را در جهت کوبیدن و دشمنی کردن به‌کار بگیریم و بعد در دگر روزهایی، چنین اشکِ بیهوده بریزیم؟ اشک‌هایی ناپاک… و ما چه دیر به خود می‌آییم. وقتی بزرگان‌مان می‌روند، یکی از پس دیگری.

«مشکاتیان» تنها یک نام نیست؛ هنر مشکاتیان تنها در لحظاتی که خوش می‌نواخت خلاصه نمی‌شود. یاد و خاطره‌ی ما از مشکاتیان تنها به سال‌های خلق آن آثار یگانه محدود نیست. مشکاتیان، ساز و آوای سه دهه است که همراه شب و روز ماست؛ در خانه، سفر، در غم، شادی، در زمستان و بهار. مشکاتیان ستاره‌ی نخست ذهن موسیقایی ما بود. تمام این سال‌ها نه تنها بر آثار او گرد فراموشی ننشست؛ بلکه جاودانه‌هایش بیش از پیش صیقل خورد تا حالا بعد از این همه سال آثار او همه چیز ما باشد؛ بر فراز موسیقی ایرانی. بی‌رقیب و با اقتداری بی‌همتا ایستاده و دوست‌داران نواهای پاک و ذهن‌های تشنه را سیراب می‌کند و این چشمه همچنان بی‌درنگ می‌جوشد. از همین‌روست که مشکاتیان زنده است. مگر «بیداد» مختص به یک دوران و یک دهه و یک ملت است؟ مگر این شاهکار جاودانه فراموش‌شدنی است؟ بیداد هر روز بیش از بیش بر زبان‌ها و جان‌ها روان خواهد بود. «آستان جانان»، «جان عشاق»، «نوا»، «دستان»، «قاصدک» و «سرّ عشق» و… . چه کسی نام‌های بزرگ‌تر از این ها را سراغ دارد؟! مگر این کوه‌های استوار و قله‌های عظیم از یاد می‌روند؟

مشکاتیان، این اعجوبه‌ی تاریخ موسیقی ایران با همین نام‌های بزرگی که خلق کرد همواره زنده و استوار خواهد بود. مگر برای ما روزی خواهد بود که یکی از این آثار را نشنویم؟ مگر سفری خواهد بود که با یکی از این جاودانه‌ها همراه نباشد؟ مگر کلاس درس موسیقی‌ای خواهد بود که سخنی از این آثار در آن به میان نیاید؟ ما و نسل ما نخستین افرادی هستیم که با این آثار بی‌بدیل روز و شب می‌گذرانیم. زمانه می‌گردد، روزها و شب‌ها از پی هم می‌آیند. بهار، تابستان، پاییز، زمستان و باز بهار و زمستان و بهار و زمستان… . ما می‌رویم. نسل‌ها می‌آیند و می‌روند و تا ابد دوست‌داران هنر ایران، از این چشمه‌های خشکی‌ناپذیر سیراب می‌شوند.

خاطره‌ی مشکاتیان و تمام این شاهکارهای بی‌بدیلی که خلق کرد، برای دوست‌داران شجریان به گونه‌ی دیگری‌ست؛ چرا که بهترین آوازهای شجریان در همان سال‌های درخشان همکاری با مشکاتیان خلق شد و ما با همان آثار شجریان را شناختیم و تا زمانی‌که زنده‌ایم، محصولات آن همکاری را اوج آثار شجریان می‌دانیم . از «رزم مشترک» و «ایرانی» تا «دود عود». از  «شیدایی» تا «صبح است ساقیا» و «جان جهان» تا «قاصدک». گویی این آخرین هم‌صدایی شجریان و ساز مشکاتیان، خود حکایت غم‌های مشکاتیان بود. غم‌هایی که سال‌ها بعد او را کم‌کار کرد و رمقش را گرفت. غم مردم، غم بی‌مهری‌ها و قدرناشناسی‌ها. غم و رنج دانستن ندانستن‌ها. و حالا این «قاصدک» چه تلخ پرواز کرد در آستانه‌ی «خزان»:

برو آنجا که بود چشمی و گوشی با کس
برو آنجا که تو را منتظرند
قاصدک
در دل من همه کورند و کرند
دست بردار ازین در وطن خویش غریب…

هم‌صدایی این دو سال‌ها در تار و پود خاطرات زندگی همه‌ی ما تنیده و در رأس تمام این خاطرات نام بزرگ مشکاتیان می‌درخشید و می‌درخشد. و حالا چه بد می‌اندیشیم و با چه حسرت عظیمی، آه بر دل می‌نشانیم که چرا بعد از آن همه سال که از قطع همکاری شجریان و مشکاتیان گذشت، فرصتی دست نداد تا باز… چه حسرت بی‌کرانی و چه آرزوهای بی‌سرانجامی. باید نشست و تماشا کرد موسیقی ایرانی در سال‌های آینده با این ضایعه‌ی بزرگ چه خواهد کرد؟ چگونه به راه خویش ادامه خواهد داد و آیا رمقی باقی خواهد بود برای سایر اساتید تا این میراث بزرگ را از این ناهموار گذرگاه تاریخ به سلامت عبور دهند؟ آیا یاران دیرین مشکاتیان تاب تحمل این «درد مشترک» را دارند؟ شاید «دشوار زندگی» این بار برای اهالی موسیقی ایرانی آسان نگردد و شاید فرصت عبرت برای ما از دست رفته باشد… ترس و نگرانی از آینده‌ی موسیقی‌مان سراسر وجود را در بر می‌گیرد و بر خود می‌لرزیم که مبادا…

عشق در دل ماند و یار از دست رفت               دوستان دستی که کار از دست رفت

منبع : وبلاگ دوستداران همایون شجریان

اما پس از مدتی، اختلاف عمیق و شدیدی بین شجریان و مشکاتیان پیدا می شود که این اختلافات و درگیری ها در سال ۱۳۶۵ به اوج خود می رسد.

در همین سال است که دخترشجریان- افسانه- تحت فشار قرار می گیرد تا از مشکاتیان طلاق بگیرد. پادرمیانی های هنرمندان و خیرخواهان در این رابطه هم کارساز نمی شود و سرانجام، افسانه از پرویز مشکاتیان طلاق می گیرد.

بعد از این ماجراها حق و حقوق اجراها و همکاری های مشکاتیان نیز پرداخت نمی شود و از این تاریخ به بعد است که مشکاتیان در اوج شهرت و توانمندی و در نهایت استعداد برای رسیدن به مدارج عالی کاری ، به یکباره منزوی و بایکوت می شود.

این جریان یادآور سرگذشت “ایرج بسطامی” هنرمند و خواننده توانمند کشور است که در زلزله بم جان خودش را از دست داد. بسطامی هم مدتی را به شاگردی نزد شجریان سر کرد و درست هنگامی که نامش بر سر زبان ها افتاد ه به شیوه ای مرموز از صحنه موسیقی کنار گذاشته و بایکوت شد به گونه ای که حتی بیشتر کارها و آلبوم‌های او نیز پس از مرگش منتشر گردید.

البته پیش از درگذشت بسطامی در زلزله بم ، مشکاتیان و بسطامی به هم پیوستند و کارهای هنری مشترکی را با هم ساختند که البته به دلیل وجود همان فضای بایکوت ، نتوانست انزوای این دو را از بین ببرد.

شاید خالی از فایده نباشد که روشن شود چرا این دو هنرمند- مشکاتیان و بسطامی- پس از مدتی نزدیکی با شجریان به یکباره بایکوت می شوند؟

منبع: ایرنا